Asset Publisher Asset Publisher

Czy wiecie, ┼╝e 16 lipca to ­čÉŹ ┼Üwiatowy Dzie┼ä W─Ö┼╝y?

To okazja do przypomnienia, ┼╝e w Polsce s─ů chronione wszystkie w─Ö┼╝e, czyli: ┼╝mija zygzakowata, gniewosz plamisty (cz─Östo mylony ze ┼╝mij─ů z uwagi na rysunek na grzbiecie), w─ů┼╝ Eskulapa, zaskroniec (zwyczajny i rybo┼é├│w). Wszystkie s─ů ca┼ékowicie niegro┼║ne, poza ┼╝mij─ů, kt├│ra atakuje w bardzo niewielu przypadkach, np. kiedy jest sprowokowana lub zostanie nadepni─Öta.

W ten dzie┼ä warto po┼Ťwi─Öci─ç troch─Ö wi─Öcej przynajmniej jednemu z w─Ö┼╝y czyli ┼╝mii  zygzakowatej. Jest  to wa┼╝ny gatunek dla ekosystemu.

┼╗mija zygzakowata (Vipera berus) to jadowity gad z rodziny ┼╝mijowatych o charakterystycznym, zygzakowatym wzorze na grzbiecie.

┼╗mija wyst─Öpuj─ůca w Polsce mo┼╝e posiada─ç r├│┼╝ne ubarwienie.

- szare (w odcieniach srebrzystoszarym do grafitowego),

- br─ůzowe (od ceglastego do ciemnego br─ůzu),

- czarne.

Charakterystyczny, ci─ůgn─ůcy si─Ö przez ca┼é─ů jej d┼éugo┼Ť─ç znak w kszta┼écie zygzaka, nazywany r├│wnie┼╝ wst─Ög─ů kainow─ů, wida─ç u dw├│ch pierwszych odmian, szczeg├│lnie u samc├│w. Na g┼éowie znajduje si─Ö czarna plama w kszta┼écie litery "X". Strona brzuszna jest ciemna, zwykle br─ůzowa, w okolicy ogona - ┼╝├│┼éta.

Czerwona t─Öcz├│wka i pionowa ┼║renica ÔÇô te cechy pozwalaj─ů nam w 100% odr├│┼╝ni─ç ┼╝mij─Ö od innych w─Ö┼╝y krajowych. 

Doros┼ée samice ┼╝mii osi─ůgaj─ů d┼éugo┼Ť─ç do ok. 80 cm. Cia┼éo samc├│w jest mniej masywne i kr├│tsze o ok. 10 cm. Masa doros┼éej ┼╝mii dochodzi do ok. 200 g.

G├│rn─ů szcz─Ök─Ö ┼╝mii mo┼╝emy potraktowa─ç jako zredukowan─ů do minimum podstaw─Ö mocowania z─Öb├│w jadowych, kt├│re potrafi─ů si─Ö zawiasowo sk┼éada─ç w kierunku gard┼éa a wyposa┼╝one s─ů w kanaliki po┼é─ůczone z gruczo┼éami jadowymi. W momencie ataku z─Öby te wysuwane s─ů ze specjalnych fa┼éd├│w bony ┼Ťluzowej, a wbicie ich w cia┼éo ofiary i jednoczesny ucisk podniebienia powoduje wstrzykni─Öcie porcji jadu z gruczo┼é├│w.

Podobnie jak u innych w─Ö┼╝y, po┼é─ůczenie szcz─Öki z ┼╝uchw─ů jest bardzo elastyczne i przesuni─Öte w g┼é─ůb pyska, co pozwala w─Ö┼╝owi po┼ékn─ů─ç ofiar─Ö du┼╝o wi─Öksz─ů od jego g┼éowy! Charakterystyczn─ů cech─ů jest r├│wnie┼╝ d┼éugi rozdwojony na ko┼äcu j─Özyk. Charakterystyczny, ruch j─Özyka zwi─ůzany jest jednak ze zmys┼éem w─Öchu, a nie smaku - jest to takie swoiste ÔÇ×smakowanie zapachuÔÇŁ. Wysuni─Öty j─Özyk zbiera substancje chemiczne unosz─ůce si─Ö w powietrzu. Podczas powrotu do wn─Ötrza pyska, przekazuje je znajduj─ůcemu si─Ö tam aparatowi Jacobsona (z zewn─ůtrz widoczny jest on jako podw├│jna jamka w podniebieniu i odpowiedzialny jest w┼éa┼Ťnie za percepcj─Ö zapachu). To niezwykle czu┼ée narz─Ödzie pozwala ┼╝mii orientowa─ç si─Ö w otoczeniu, lokalizowa─ç ofiary oraz pod─ů┼╝a─ç ich ┼Ťladem po ataku.

Gad ┼╝ywi si─Ö gryzoniami polnymi, ryj├│wkami, kretami, piskl─Ötami, czasem w jego menu znajd─ů si─Ö ┼╝aby i jaszczurki. Gdy ofiara zbli┼╝y si─Ö na wystarczaj─ůc─ů odleg┼éo┼Ť─ç, ┼╝mija b┼éyskawicznym ruchem uderza w ni─ů z─Öbami jadowymi i wycofuje si─Ö. Po┼╝ywienie przyjmuje, gdy ofiara nie ┼╝yje, po┼éyka je w ca┼éo┼Ťci.

Warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e ┼╝mija jest zwierz─Öciem bardzo po┼╝ytecznym poprzez t─Öpienie ogromnej liczby szkodnik├│w. Najwi─Ökszym wrogiem tego gatunku jest je┼╝.

┼Ürodowisko ┼╝ycia ┼╝mii zygzakowatej to przede wszystkim podmok┼ée fragmenty las├│w, torfowiska, rumowiska skalne, wilgotne ┼é─ůki, obrze┼╝a bagien i moczar├│w, itp. Siedliska te musz─ů by─ç jednak bogate w miejsca dobrze na┼Ťwietlone, gdy┼╝, tak jak wi─Ökszo┼Ť─ç zmiennocieplnych gad├│w, i ona musi si─Ö w ci─ůgu dnia wygrzewa─ç na s┼éo┼äcu.

Bardzo dobrze p┼éywa, cho─ç k─ůpieli unika. Na l─ůdzie jest do┼Ť─ç powolna.

Gody rozpoczynaj─ů si─Ö w kwietniu lub maju. Samce walcz─ů o samic─Ö, oplataj─ůc si─Ö przednimi odcinkami cia┼éa (splataj─ů si─Ö w warkocz), pr├│buj─ů docisn─ů─ç przeciwnika do powierzchni ziemi. Pokonany, ca┼éy i zdrowy, oddala si─Ö z placu walki.

┼╗mija zygzakowata jest jajo┼╝yworodna. Por├│d ma miejsce w sierpniu lub we wrze┼Ťniu. Samica rodzi od 5 do 18 m┼éodych o d┼éugo┼Ťci do 23 cm.

┼╗mija zygzakowata podobnie jak znaczna wi─Ökszo┼Ť─ç dzikich zwierz─ůt woli unikn─ů─ç walki ni┼╝ j─ů podj─ů─ç. Dlatego te┼╝ w przypadku zagro┼╝enia najcz─Ö┼Ťciej wybiera ucieczk─Ö, a je┼╝eli zadecyduje si─Ö zaatakowa─ç zawsze poprzedza to ostrzegawczym syczeniem. Gdy poczuje si─Ö bardzo zaniepokojona i zagro┼╝ona mo┼╝e uk─ůsi─ç i to bez ostrze┼╝enia. Jad ┼╝mii jest niebezpieczny szczeg├│lnie  dla dzieci i os├│b starszych, w innych przypadkach bardzo rzadko dochodzi do ┼Ťmierci uk─ůszonego cz┼éowieka.

Uk─ůszenia nigdy nie nale┼╝y lekcewa┼╝y─ç.

Podczas wycieczki nale┼╝y patrze─ç pod nogi, a pe┼ézaj─ůc─ů lub le┼╝─ůc─ů ┼╝mij─Ö najlepiej zostawi─ç w spokoju, przej┼Ť─ç bokiem.

Na ikonografice poni┼╝ej pokazano tak┼╝e jaszczurk─Ö beznog─ů, czyli padalca, cz─Östo mylonego z w─Ö┼╝em.